ⓘ Historia e Gjermanisë. Historia e Gjermanise Gjermania nuk ekzistonte si shtet I bashkuar dhe I pavarur gjer ne 1871. Trojet Gjermane shiheshin si rajone te nda ..

                                     

ⓘ Historia e Gjermanisë

Historia e Gjermanise

Gjermania nuk ekzistonte si shtet I bashkuar dhe I pavarur gjer ne 1871. Trojet Gjermane shiheshin si rajone te ndara nga njera-tjetra dhe secili rajon kishte historine dhe kulturen e tij.

Nje nga lufterat e para dhe nder me te medhate te periudhes se sundimit romak ishte ajo e pyllit te Teutoburgut, ku forcat gjermane I bene rezistence dhe mposhten ato romake.

                                     

1. Fiset gjermanike

Ne jug, lindje dhe perendim ne shekullin e pare Par.K., ata erdhen ne kontakt me fiset Kelte te Gaulit si dhe me fiset g anian, Baltike, dhe Sllave ne Evropen Lindore. Pak dihet per historine e lashte Gjermanike, perveç bashkeveprimeve te tyre me Perandorine Romake, nga hulumtimet etimologjike dhe arkeologjike.

Nen sundimin e Augustit, "Publius Quinctilius Varus" filloi te pushtonte Germania-n nje term i perdorur nga Romaket per te definuar nje territor nga Lumi Rin tek Malet Urale, dhe ne kete periudhe fiset Gjermanike i mesuan taktikat luftarake te Romes derisa ruanin identitetin e tyre te klanit. Ne vitin 9 pas eres sone, tri legjione Romake te udhehequra nga Vari u mposhten nga udheheqesi i klanit Kerusk Armini ne Betejen e pyellit Teutburg. Si rezultat, Gjermania moderne, prej Rinit tek Danubi, mbeti jashte Perandorise Romake. Ne vitin 100 pas Krishtit, fiset Gjermanike filluan te vendoseshin pergjate Rinit dhe Danubit, duke okupuar pjesen me te madhe te asaj çfare sot njihet si Gjermania moderne. Ne shekulli III erdhen shume fise Gjermanike perendimore: Alamanni, Franket, Chatti, Saksonet, Frisianet, Sicambri, dhe Thuringii. Rreth vitit 260, Popujt Gjermanike depertuan kufijte Romake te Danubit dhe hyne ne tokat e kontrolluara nga Romaket.

                                     

2. Mbreteria e Frankeve

Ne vitin 407 Franket duke kaluar lumin Ren arriten te merrnin nen kontroll dhe te stabilizonin gjendjen ne Gjermani. Mbreteria e Frankeve zgjati per shume vite ne menyra te ndryshme. Nen sundimin e Karlit te Madh, I cili pushtoi Bavarine ne 788 dhe Sasonine e Ulet ne 804 dhe shpallet Perandor ne 800, mbreteria perfshinte Francen dhe Gjermanine e sotme, pasi disa zona bene kryengritje dhe nuk I vuri dot nen pushtet

                                     

3. Perandoria e Shenjte Romake

Me vdekjen e pasardhesit te fundit te Karlit te Madh merr fund edhe dinastia e tij. Otoni I Madh vjen ne pushtet nga dinastia e Sasoneve dhe ne vitin 962 shpallet Perandor. Perandoria qe krijoi ai u quajt Perandoria e Shenjte Romake Gjermane dhe mbizoteroi gjer ne 1806 pas Revolucionit Francez dhe sukseseve te Napoleonit.

                                     

4. Pernadoria Gjermane

Sukseset e Prusise ndaj Austrise dhe ndaj Frances i sollen Gjermanise statusin kombetar por nen influencen e Prusise duke lene jashte nga" loja” Austrine.

Statusi ri I solli Gjermanise nje qeverisje si monarki kushtetuese ku parlamenti kishte pushtetin legjistlativ. Por perandori kishte caktuar nje kancelar I cili perfaqesonte pushtetin ekzekutiv.

Periudha e Perandorise solli nje rritje te ndjeshme ekonomike.

                                     

5. Republika e Weimarit

Republika e Weimarit qe vinte menjehere pas luftes boterore ishte nje perpjekje per vendosjen e stabilitetit ne Gjermani. Por me gjithe perpjekjet kjo reepublike ishte e rrethuar nga problemet financiare. Shume protesta dhe kryengritje u shtypen nga qeveria. Gjendja e keqe ekonomike e pushtoi Gjermanine dhe dobesoi qeverine e Weimarit. Ne kete çast del ne skene nje aktor qe tronditi gjithe boten, Adolf Hitler se bashku me partine e tij, Partia Kombetare Socialiste e Punetoreve Gjermane NSDAP ose Partia Naziste. Duke u mbeshtetur ne racizem dhe premtimet se do t’i siguronin pune te papuneve Nazistet I dhane goditjen perfundimtare qeverise duke supozuar se kishin bere nje bashkepunim me hebrenjte dhe duke thene se lufta e pare Boterore ishte humbur per shkak te nje tradhetimi te brendshem.

                                     

6. Lindja dhe vdekja e Nacismit

Pasi fituan zgjedhjet,nazistet erdhen ne krye te Gjermanise dhe Adolf Hitler u shpall Kancelar nga presidenti Paul von Hidenburg me 30 janar te vitit 1933. Me vdekjen e Hidenburg gusht 1934 Hitleri emerohet President por pa lene postin e Kancelarit. Keshtu ai e shpalli veten Führershefi Gjermanise. Menjehere pas kesaj Hitleri dhe partia e tij zhduken institucionet demokratike dhe partite opozitare.

Ne gjashte vite sundim nazistet pergatiten vendin per luften e dyte Boterore dhe miratuan ligjet diskriminuese per hebrenjte dhe grupet e tjera me origjine jogjermane. Hitleri filloi menjehere spastrimin e Gjermanise nga hebrenjte ne menyrat me çnjerezore. Nje politike e tille u ndoq edhe per romet, homoseksualet dhe Deshmitareve te Jehovajit.

Pasi mori nen kontroll Austrine ne 1938 vazhdoi me Çekosllovakine ne 1938 dhe mori tokat Çeke site mbrojtura nga Gjermania. Por ne 1945, Gjermania se bashku me aleatet e saj, Italine Fashiste dhe Perandorine Japoneze, munden nga Shtetet e Bashkuara te Amerikes, Mbreteria e Bashkuar dhe Bashkimi Sovjetik. Lufta e Dyte Boterore qe erdhi si pasoje e Gjermanise solli nje shkaterrim te Europes, milione njerez te vdekur 6 milione ishin hebrenj dhe ndarjen e Gjermanise me ane te murit te Berlinit.



                                     

7. Gjermania pas luftes

Ne vitet shtatedhjete, Gjermania filloi nje epoke te re. Feminizmilevizje per te drejtat e gruas, ambjentalizmi dhe antinacionalizmi u bene pjese e indentitetit te Gjermanise.Qe nga viti 1968 Rote Armee Fraktion shkaktoi terrorizen ne Gjermanine Perendimore. Muri i Berlini ra ne vitin 1989 dhe me 3 tetor te vitit 1990 Gjermania u ribashkua.